NOC KUPAŁY

Stoję późnym wieczorem wpatrzona w ząbkowickie niebo. Dzień był długi, ale teraz Słońce ustąpiło miejsca granatowej ciemności. Nad horyzontem pojawiają się pierwsze gwiazdy, a gdzieś w oddali słychać śpiew ptaków kończących swój dzień. To wyjątkowa noc.
Noc Kupały – jedno z najstarszych słowiańskich świąt związanych z naturą, ogniem i wodą. Patrząc dziś w gwiazdy, łatwo zrozumieć, dlaczego właśnie ten moment był dla dawnych ludzi tak ważny. Nie znali teleskopów ani nowoczesnej astronomii, ale doskonale obserwowali niebo. Widzieli, jak zmienia się długość dnia, jak Słońce wędruje po nieboskłonie i jak przyroda osiąga pełnię swojego rozwoju.

Czym jest Noc Kupały? To zjawisko określane jako przesilenie letnie – noc jest wtedy najkrótsza, a dzień najdłuższy. Dzieje się to przez nachylenie osi Ziemi, o ok. 23,5 stopnia (Dlatego globusy nigdy nie są ustawione prosto, co możecie pamiętać z lekcji geografii). W czerwcu półkula północna (gdzie znajduje się Polska) jest najbardziej zwrócona ku Słońcu. To znaczy, że dni są długie. Ta część Ziemi otrzymuje więcej energii w wyniku promieni słonecznych.

Po przesileniu letnim dni zaczynają stopniowo się skracać, aż do przesilenia zimowego, w grudniu. W Polsce zjawisko tzw. Nocy Kupały występuje pomiędzy 21, a 24 czerwca, co wynika z licznych obliczeń i obserwacji. Dzień trwa nawet 17 godzin, a na północy zmierzch jest tak jasny, że przez część nocy nie robi się całkowicie ciemno.

To właśnie ta niezwykle krótka, jasna noc zrobiła na dawnych Słowianach tak silne wrażenie, że stała się zaczątkiem Nocy Kupały – święta ognia, wody, miłości i natury.

Oto przykłady oraz znaczenia niektórych zwyczajów praktykowanych przez Słowian:

1. Ognisko i skakanie przez ogień- żywioł symbolizował oczyszczenie i chronił przed złymi mocami, a pary niczym Janosik skakały przez ogień na szczęście i trwałość związku.
2. Puszczanie wianków- dziewczęta plotły wianki z kwiatów i ziół, a zadaniem chłopców było ich wyłowienie. Odzyskanie wianka symbolizowało wróżbę miłosną.
3. Poszukiwanie kwiatu paproci, który według legend kwitnie tylko raz w roku. Znalezienie kwiatu miało symbolizować szczęście, bogactwo i wiedzę
   Muszę Was zmartwić- z biologicznego punktu widzenia paproć nie kwitnie wcale.
4. Symbolika ognia i wody- ogień symbolizował oczyszczenie, siłę i życie, a woda płodność, odrodzenie i zdrowie. Były to najważniejsze żywioły i stały ty one sercem Nocy Kupały.

CIEKAWOSTKI
• Choć Noc Kupały kojarzona jest głównie ze Słowianami, podobne święta obchodzono w praktycznie każdej kulturze. Ludzie od tysięcy lat zauważali moment przesilenia letniego i świętowali najdłuższy dzień oraz najkrótszą noc w roku. W wielu częściach świata wiązano ten czas z obserwacją Słońca, zmianami zachodzącymi w przyrodzie oraz wyjątkowym znaczeniem tego momentu w rocznym cyklu natury.

• Srebrzyste obłoki – na przełomie czerwca i lipca możemy obserwować srebrzyste obłoki- najwyżej położone chmury w atmosferze Ziemi(ok. 80km n.p.m !) Wielu obserwatorów fotografuje je właśnie w Noc Kupały. Jeśli lubisz robić zdjęcia oraz interesują Cię takie zjawiska, spróbuj swoich sił w uwiecznieniu ich w obiektywie!

Dajcie znać w komentarzach, co sądzicie o najkrótszej nocy w roku. Czekamy na Wasze opinie i wrażenia po przeczytaniu pierwszego wpisu na naszym astroblogu. Spróbujcie sami oglądać nocne niebo i podzielcie się odczuciami 😊

Oliwia Czajka